Hans Jongepier (bukkend) verzorgt de excursie naar het verdronken dorp Tolsende i.s.m. het Oosterscheldemuseum. Foto Carrie Frederiks.
Hans Jongepier (bukkend) verzorgt de excursie naar het verdronken dorp Tolsende i.s.m. het Oosterscheldemuseum. Foto Carrie Frederiks. (Foto: Carrie Frederiks)

Het Oosterscheldegevoel van archeoloog Hans Jongepier

Hans Jongepier is archeoloog bij Erfgoed Zeeland, de stichting die de Provincie en gemeenten adviseert en ondersteunt. In die hoedanigheid wordt zowel het Meldpunt voor bodemvondsten als het Zeeuws Archeologisch Depot (ZAD) waar alle Zeeuwse bodemvondsten liggen opgeslagen.

YERSEKE - Onder leiding van Hans Jongepier beginnen de deelnemers aan hun excursie naar de plek waar het dorp Tolsende in de golven is verdwenen. "Van huis uit ben ik prehistoricus. Wat we vandaag gaan doen, de ontdekkingsreis naar het middeleeuwse Tolsende, is voor mij dus erg jong," zegt Jongepier. "De Oosterschelde is qua archeologie een intens gebied. Het omvat onder andere het Verdronken Land van Zuid-Beveland, dat totaal is overstroomd tijdens de Sint Felixvloed of Quade Saterdach in 1530 en de Allerheiligenvloed in 1532. Daarna is het gebied eigenlijk nooit meer herdekt. Tijdens laag water tref je veel restanten aan zoals funderingen van huizen, kerken en kastelen. Wat je in feite ziet, is een verdronken cultuur. Je kunt als het ware voelen hoe men toen geleefd heeft." Jongepier kijkt om zich heen; ziet dat hij te ver noordwaarts is gelopen en stelt zijn koers bij. De Oosterschelde valt hier tijdens eb een heel eind droog en het valt goed voor te stellen dat hier in een ver verleden bebouwing is geweest. De archeoloog loopt resoluut op een enorme pluk zeewier af en houdt halt. ,,Dit is het fundament van de kerk van Tolsende, waarschijnlijk van de toren," vertelt hij nadat het wier opzij is geschoven zodat de contouren duidelijk zichtbaar zijn. Ook enkele andere 'huizen' van het verdronken dorp worden bezocht die, omdat ze ook door wier zijn overwoekerd, makkelijk zijn te localiseren. "Tolsende heeft eigenlijk een rare dorpsinrichting. Heel anders dan het verderop gelegen Nieuwlande waar de huizen rondom de kerk zijn gesitueerd," verklaart Jongepier. "Van Tolsende hebben we een plattegrond van de kerk en 23 van huisplattegronden die verspreid over de omgeving liggen. Ze bestaan uit grotere en kleinere fundamenten wat op een verschil in rijkdom duidt. Uit een fundament van zeg maar een meter dik, spreekt een grotere rijkdom dan uit die van 40 centimeter." Een belangrijk deel van de Zeeuwse geschiedenis ligt verborgen in de bodem. In de Oosterschelde zijn resten gevonden uit de prehistorie, Romeinse tijd, middeleeuwen en nieuwe tijd. Denk maar aan de tempel van Nehalennia bij Colijnsplaat, waarvan vissers in de jaren '70 bij toeval de altaarstenen hebben opgevist, of aan de prehistorische botten, vuurstenen en hertengeweien uit de Hammen. De archeologische sporen van menselijke bewoning en bewerking die in de bodem zijn achtergebleven zijn soms de enige nog bewaarde kennisbron. Aan Jongepier de taak het archeologisch vast te leggen, voordat het vernietigd of bedreigd wordt. Deelname oosterscheldemuseum.nl

Meer berichten